Bez_tytułu_1

Kolory i kształty w rozwoju dziecka

Kolory i kształty to bardzo istotne cechy naszego otoczenia. Sprawiają, że świat wokół nas jest piękny i interesujący.

Czy zastanawialiście się kiedyś, jak działają na nasze dzieci? Jak wpływają na emocje maluchów? Kiedy uspakajają, a kiedy stymulują do zabawy?146

Małe dziecko w świecie kolorów

a181W pierwszych dniach życia noworodki dostrzegają jedynie biało-czarne kontrasty. Jednak niezwykle szybko zaczynają postrzegać pełen zakres kolorów. Już w pierwszym miesiącu życia rejestrują barwę żółtą, pomarańczową, czerwoną i niebieską. W drugim miesiącu życia dziecko odróżnia kolor żółty od zielonego, a miesiąc później żółty od czerwonego. Pod koniec czwartego miesiąca większość dzieci osiąga pełen poziom rozpoznawania barw. Wtedy też stają się wrażliwe na różne odcienie szarości, barwy pastelowe czy złamane. Pod koniec dwunastego miesiąca życia dziecko widzi świat trójwymiarowo, w pełni barw, a ostrość jego wzroku jest prawie tak dobra, jak u dorosłego.

a51Co ciekawe dorośli zupełnie inaczej odbierają niektóre kolory niż małe dzieci. Dla przykładu, naukowcy odkryli, że dorośli odczuwają rozdrażnienie gdy przebywają w otoczeniu czerwonego koloru, natomiast dzieci w reakcji na czerwone bodźce uspakajają się. Maluchy postrzegają jako przyjemne kolory ciepłe (czerwony, żółty, pomarańczowy), natomiast dorośli preferują stonowane, chłodniejsze barwy, szczególnie niebieskie. Żółty jest kolorem, który zarówno u dzieci jak i dorosłych wywołuje przyjemne emocje.

Malutkie dzieci lubią patrzeć na kontrastowe, proste kształty, ponieważ łatwo jest im je dostrzec. Ma to korzystny wpływ na ich koncentrację, wyobraźnię i tym samym rozwój psychiczny.

IMG_6024-300x300Warto zaznaczyć, że duże kontrasty kolorystyczne, jaskrawe barwy, szczególnie na przedmiotach poruszających się, działają, co prawda stymulująco na mózg małych dzieci, jednak ich nadmiar w otoczeniu może wywoływać rozdrażnienie, płaczliwość i trusności z zasypianiem naszych pociech. Dlatego ważne jest obserwowanie reakcji dzieci na prezentowane im kolorowe bodźce. Być może cudownym „ lekarstwem na kolkę“, okaże się usunięcie wirującej nad łóżeczkiem karuzeli w szesnastu kolorach.

Znaczenie kolorów

Rozpoznawanie i nazywanie kolorów są jednymi z pierwszych umiejętności, dzięki którym małe dzieci mogą opisywać i rozróżniać obserwowane przez nie przedmioty. Prawdopodobnie już usłyszałeś lub za niedługo usłyszysz dumę w głosie dziecka, gdy pierwszy raz powie: „Chcę czerwone jabłko”. Maluch z ogromną radością uświadomi swoim rodzicom, że banan i gruszka są żółte, jednak różnią się od siebie odcieniem tego koloru. Na pewno się zdziwisz, gdy pewnego dnia maluch zacznie sortować skarpetki do prania pod względem kolorów, jednocześnie wykrzykując: „Zobacz, co zrobiłem!”. 147Są to doskonałe przykłady, jak dzieci (i dorośli!) korzystają z kolorów, jako środka do definiowania i organizowania świata.

Choć ważne jest, by dziecko znało nazwy kolorów, również istotne jest, żeby wiedziało, co z tą wiedzą zrobić. Zachęcaj malucha by nazywał barwy przedmiotów, które dostrzega, a także zwracaj jego uwagę na różne odcienie danego koloru. Zaproś go do używania języka opisowego, niech spróbuje opowiedzieć, w jaki sposób dwa zielone przedmioty różnią się od siebie: „To jest ciemnozielone jak choinka, a to jest jasnozielone jak limonka”.

Psychologia kolorów

12743764_406219722881989_7113784625694467011_n

http://www.magicwall.design/

Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak wielką rolę odgrywają kolory w naszym życiu. Ludzie reagują na kolory na różnych poziomach – zarówno fizjologicznym, behawioralnym, jak i emocjonalnym. Nie bez znaczenia są także indywidualne doświadczenia i preferencje. Ukochany niebieski miś z dzieciństwa może mieć znaczący wpływ na to, że jako osoba dorosła będziesz uważać ten kolor za swój ulubiony. Szczególnie należy pamiętać o tym, gdy wybieramy barwy, jakimi otaczamy nasze dzieci. W ten sposób nie tylko dajemy najmłodszym domownikom przyjazną przestrzeń do rozwoju i zabawy, ale również kształtujemy jego przyszły gust.

 

Na kolory reagujemy również w sposób uwarunkowany kulturowo – dla przykładu kolor biały, w DSC_0365Europie jest symbolem czystości, niewinności i  przypisany jest głównie tradycjom ślubnym, a więc kojarzy się ze szczęśliwymi chwilami. W tradycji chińskiej biel zaś opisuje żałobę i smutek.

Wybór odpowiedniego koloru wnętrza czy elementu dekoracyjnego do pokoju dziecka często jest niełatwą decyzją. Zawiodą się jednak ci, którzy oczekują, że podam proste i w 100% sprawdzone porady 😉 Psychologia kolorów jest bowiem dopiero raczkującą dziedziną nauki.

Co wiemy o znaczeniu kolorów?

Kolory ciepłe – czyli takie jak czerwień, pomarańcz i żółć. Działają pobudzająco i energetyzująco.

Czerwony

12742040_403770063126955_8089137228904622536_n

http://www.magicwall.design/

Jest najcieplejszym kolorem. Bardzo mocno przyciąga uwagę, dodaje energii i według najnowszych badań – uspokaja najmłodsze maluchy. U starszych dzieci w nadmiarze może powodować jednak pobudzenie, a tego byśmy nie chcieli, szczególnie w porze spania 😉 Dlatego też ten kolor najlepiej wprowadzać w akcentach, a nie, malując nim np. całe ściany.

Dziecko przed szóstym rokiem życia często wybiera czerwień, jest to bowiem okres, w którym nie potrafi jeszcze panować nad swoimi popędami. Chęć otaczania się czerwonymi przedmiotami może oznaczać potrzebę ruchu.

Pomarańczowy

http://www.magicwall.design/

http://www.magicwall.design/

Jest bardzo niedocenianym kolorem. Wprowadza bardzo pozytywną atmosferę, wnętrza z przewagą tego koloru są przyjazne i przytulne.  Jest symbolem żywotności, ekstrawersji, dążenia do sukcesu oraz umiejętności współpracy. Ułatwia kontakty interpersonalne, zalecany jest dzieciom nieśmiałym.

 

Żółty

Żółty jest barwą słońca, nadziei wschodzącego dnia, aktywności, działania, radości i optymizmu.  Kolor ten pobudza zdolności organizacyjne i dodaje pewności siebie. Dziecko wybiera żółty najchętniej w wieku ośmiu, dziewięciu lat. Nadmierne otaczanie się żółtym kolorem może sugerować potrzebę uwolnienia wewnętrznych napięć.

Brązowy

524845_408192139351414_866581016358442999_n

http://www.magicwall.design/

Zdaniem Luschera (1998) jest to barwa ziemi i w tym sensie wyraża fundamentalne potrzeby, fizyczne dążenie do bezpieczeństwa. Jednakże, kolor brązowy jest… hmm…, symbolem analnym, więc lepiej używaj go z rozwagą. Wybierz ciemną czekoladę lub delikatny beż. Unikaj odcieni pośrodku, ponieważ mogą wyglądać, cóż, gównianie. 😀

Brąz jest wybierany przez dzieci w mniejszym lub większym stopniu, aż do wieku sześciu lat. Natomiast przewaga tego koloru po szóstym roku życia może oznaczać rodzaj regresji lub symbolicznego zatrzymania czegoś dla siebie i odmowy dawania.

Kolory na pograniczu ciepłych i zimnych – są to głównie róże i fiolety. Ich temperaturę określamy w zależności od tego, czy bazowy kolor ma więcej domieszki czerwieni czy błękitu.

Różowy

http://www.magicwall.design/

http://www.magicwall.design/

Kolor ten oznacza spokój, równowagę i harmonię! Koi nerwy i wzmacnia siłę wewnętrzną. Różowy utożsamiany jest z kobiecością, delikatnością, subtelnością i wdziękiem, dlatego głównie otaczamy nim małe dziewczynki.

 

Fioletowy

543410_170021843185791_1722595341_nFioletowy to niezwykły kolor, ze względu na skrajne emocje jakie wywołuje, występuje najrzadziej w naturze, dlatego też we wnętrzu stwarza wrażenie wyjątkowości i tajemniczości.

Kolor ten to mieszanina błękitu i czerwieni, czyli barw posiadających przeciwstawną symbolikę, jako, że jedna oznacza introwersję, druga zaś ekstrawersję. Fiolet wyraża zatem połączenie przeciwieństw. Jeżeli dziecko ewidentnie preferuje ten kolor może to oznaczać niepokój, sprzeczne popędy, bądź lęk.

Fiolet szczególnie wpływa na emocje – wzmaga wrażliwość, dlatego też przy wyjątkowo wrażliwym dziecku trzeba ograniczyć ten kolor do szczegółów. Wpływa natomiast dodatnio na kreatywność.

kolory zimne – czyli wszelkie odcienie zielonego i niebieskiego. Uspokajają nas i koją zmysły. Jeśli jednak użyjemy kolorów zbyt ciemnych, mogą one wpływać przygnębiająco na nasz nastrój.

Niebieski

12799175_409775722526389_6154686036954708185_n

http://www.magicwall.design/

Niebieski jest barwą wody, nieba, relaksu. Jest  to kolor orzeźwiający, dający wrażenie chłodu, czystości (odstrasza owady). Obniża ciśnienie krwi i uspokaja. Korzystnie wpływa na rozwiązywanie zadań wymagających kreatywnego myślenia (Mehta, Zhu, 2009) i precyzji.

12794370_1563513993974962_3013655473014783109_n

http://www.magicwall.design/

Niebieski nie powinien być używany w pokoju niejadka – dlatego, że hamuje apetyt.  Ponieważ niebieski ma działanie uspokajające i odprężające, warto porazić ten kolor do otoczenia dziecka, które ma problemy z nadpobudliwością.

Zielony

http://www.magicwall.design/

http://www.magicwall.design/

Zielony to barwa natury, ma więc uspokajające właściwości. W otoczeniu zaaranżowanym z przewagą tego koloru stajemy się spokojniejsi i zrelaksowani. Kolor ten daje poczucie świeżości we wnętrzu (oczywiście, jeśli nie użyjemy zgniłego odcienia). Zieleń wiąże się z szacunkiem do samego siebie oraz potrzebą uznania i poważania ze strony innych. Zdaniem Luschera (1998), w psychologii oznacza on wolę działania, wytrwałość i upór.

Kolor ten wpływa pozytywnie na koncentrację – dlatego też jest świetnym wyborem do pokoju ucznia. U młodszych dzieci zielony pomaga zasnąć, koi nerwy i tworzy zdrowe środowisko do wzrostu i rozwoju.

Kolory neutralne – czyli biel, szarości i czerń. Są neutralne, jednak ich temperatura jest zdecydowanie chłodna.

Biały

12743650_404284146408880_8184471206014771095_n

http://www.magicwall.design/

Biel jest symbolem czystości, dobra, niewinności i doskonałości. Jeśli zdecydujemy się stworzyć całkowicie biały pokoik, może to wpływać na rozwinięcie cechy skrytości u naszego dziecka. Ponieważ biel sama w sobie nie niesie żadnych emocji, warto zestawić ją z innymi, bardziej wyrazistymi barwami.

Szary

014Szary znakomicie komponuje się w większości wnętrz. Jednak w otaczaniu tym kolorem dziecka należy bardzo uważać. Jak się czujesz w deszczowy, pochmurny dzień? No właśnie… Dlatego warto wybierać szarości jasne i mimo wszystko radosne, łącząc je z żywymi barwami.

Nadmierne otaczanie się szarym kolorem przez dziecko może wskazywać na trudności w wyrażaniu uczuć.

http://www.magicwall.design/

http://www.magicwall.design/

Czarny

Jest negacją koloru. Zawiera w sobie smutek, jest kolorem przytłaczającym, depresyjnym, dlatego trzeba go używać w otoczeniu dziecka z głową. Czerń zastosowana w niewielkich ilościach, nabiera innej wartości, podkreśla pozostałe barwy. Czarne elementy kojarzą się z siłą i autorytetem i takie emocje wzbudzają również u dzieci.

Moc kształtów

75Rozróżniane kształtów to także jeden z pierwszych sposobów identyfikacji i porządkowania informacji wizualnej. Bardzo wcześnie, dziecko tworzy połączenia między obiektami i ich kształtami. Gdy dziecko zauważy zmianę w takim duecie, jego reakcja może być dla nas zaskakująca. Na przykład, w pierwszej chwili maluch może nie chcieć skosztować okrągłego gofra lub kwadratowego ciasteczka. Małe dziecko samo chętnie i aktywnie poszukuje otaczających go, interesujących kształtów. Z dumą zawoła: „Mamo! Kółko!”, gdy odkryje okrągły otwór w zabawkowym sorterze, piłkę na obrazku, czy oponę samochodu.

Gdy dziecko zapoznaje się z nowym kształtem, dokonuje tego przy pomocy jednego z najbardziej podstawowych procesów poznawczych: obserwacji podobieństw i różnic. Tak zdobytą wiedzę, w niedługiej przyszłości, maluch wykorzysta do porównywania i omawiania tego, co zaobserwował.

21Kształtami są również symbole. Rozpoznanie kształtów warunkuje zdolności dziecka do czytania symboli, inaczej znanych jako litery ;). Duże litery składają się głównie z kręgów (lub jego części) kręgów i linii. Pierwszym krokiem w zrozumieniu liter jest umiejętność rozróżniania właśnie kształtów. Dlatego tak ważne jest byśmy rozmawiali z dziećmi o widzialnych cechach naszego otoczenia. Aby maluchy nauczyły się czytać i pisać, muszą bowiem dostrzec różnice między linią, kołem, kwadratem itp.

Kolory i kształty mają ogromny wpływ na codzienne poznawanie świata, a także relacje z innymi, wrażliwość, estetykę, rozwój kreatywności. Te bardzo rozpoznawalne cechy rzeczy fizycznych, zachęcają dzieci do definiowania i organizowania różnorodnego świata wokół nich.

Oddziaływanie kolorów i kształtów na rozwój dziecka często jest uzależnione od samej estetyki otoczenia, zabawek dziecka i elementów wystroju wnętrz. Warto, więc dobrze przemyśleć, jak będzie wyglądał pokój naszych pociech. Może zainspirują Cię ręcznie robione dekoracje ścienne Magic Wall, które są wykonywane zgodnie z indywidualnymi preferencjami klienta?

Znajdziecie je tu: http://www.magicwall.design/

 

A Ty, jakie kolory i kształty wybierasz dla swojego dziecka?

________________________________________________________________________________________________________Literatura:

Bocian K. http://badania.net/dobroczynny-wplyw-koloru/

Chermet-Carroy S. (2005). Zrozum rysunki dziecka czyli jak interpretować rysunki małych dzieci: kolory, kształty, postacie/ przełożyła z [ fr.] Joanna Kluza. Łódź: Wyd. Ravi.

Lindzey G. (1989). Klasyfikacja testów projekcyjnych. W: T. Szustrowa (red.). Wybrane zagadnienia testów projekcyjnych. Warszawa: PTP.

Luscher M. (1998). Diagnostyka kolorami Maxa Luschera [podręcznik). Oprac. i tłum. z j. niem. K. Dąbowa, F. Leśniak. Warszawa: Polskie Towarzystwo Higieny Psychicznej.

Mehta, R., Zhu, R. (2009). Blue or Red? Exploring the Effect of Color on Cognitive Task Performances. Science, 323(5918), 1-5. (pdf na uvm.edu)

Oster G., Gould P. (2001), Rysunek w psychoterapii. Gdańsk: GWP.